1000 cửa hàng trên toàn quốc
Hoặc chọn, tỉnh thành phố

Cách sử dụng xe đạp địa hình cơ bản, đúng cho người mới

Tác giả: Ban biên tập Elipsport - Ngày cập nhật: 02/05/2024 11:06:22

Chắc hẳn bạn đã không ít lần nghe đến hình thức đua xe đạp địa hình. Đây được xem là 1 môn thể thao khá mạo hiểm chỉ dành cho những ai đủ bản lĩnh cũng như sự kiên trì, yêu thích khám phá. Chỉ với chiếc xe đạp có thể làm nên nhiều kỳ tích với môn thể thao này đấy. Chúng tôi hôm nay sẽ chia sẻ cho các bạn những kinh nghiệm khi lựa chọn tham gia hình thức thể thao này.

Đua xe đạp địa hìnhĐua xe đạp địa hình

1. Giới thiệu về bộ đề chuyển đổi tốc độ của xe đạp địa hình

Xe đạp thể thao thường có 2 bộ phận chuyển tốc nằm trên ghi đông (tay lái) với 2 dạng: Núm vặn hoặc cần gạt (tay đề). Bên tay trái là bộ chuyển đổi tốc độ đĩa (đề đĩa), tay phải là bộ chuyển đổi tốc độ líp (đề líp).

Bộ chuyển tốc đĩa có 3 tốc độ quan trọng:

  •     Đĩa số 1 (đĩa nhỏ nhất): Dùng cho địa hình leo dốc, đạp nhẹ khi di chuyển chậm.
  •     Đĩa số 2 (đĩa vừa): Dùng cho tốc độ vừa phải, đạp bình thường.
  •     Đĩa số 3 (đĩa lớn nhất): Dùng khi muốn đi nhanh hoặc tập luyện trên đường bằng.

Bộ chuyển tốc độ líp thường có từ 7 đến 12 tốc độ để chia nhỏ tốc độ đạp, ví dụ:

  •    Đĩa 1 kết hợp với líp số 1 đến 4: Dùng khi đạp nhẹ vượt địa hình dốc.
  •    Đĩa 2 kết hợp với líp số 3 đến 7: Thích hợp cho đường bằng và đạp ở tốc độ bình thường.
  •    Đĩa 3 kết hợp với líp số 5 đến 9: Dùng để đạp chậm lấy đà hoặc tăng tốc trong tập luyện.

2. Cách sử dụng bộ truyền động của xe đạp địa hình

2.1. Tay lái trái/ phải

Thường thì tay đề sẽ được đặt ở phần tay lái (ghi đông) của xe đạp địa hình, để điều khiển bộ đề. Tay đề bao gồm tay đề bên trái và bên phải, mỗi bên có chức năng riêng:

  • Tay đề bên trái chuyển xích giữa các đĩa.
  • Tay đề bên phải chuyển xích lên các tầng của líp.

Việc điều chỉnh giữa các đĩa và các tầng của líp ảnh hưởng trực tiếp đến lực đạp của bạn, giúp bạn dễ dàng di chuyển trên địa hình đồi núi, kiểm soát tốc độ và đạp xe hiệu quả hơn.

2.2. Chỉnh ấp số bộ đề

Trên mỗi tay bấm của xe đạp địa hình đều hiển thị cấp số bộ đề để người dùng dễ dàng điều chỉnh xe linh hoạt hơn và còn có thể tăng tốc độ đạp lên mức tối đa.

Ví dụ:

  • Tay bấm chuyển líp: Hiển thị 7 số tương ứng với 7 líp.
  • Tay bấm chuyển đĩa: Có 2 số tương ứng với 2 đĩa, tổng cộng 14 tốc độ.

2.3. Cách sang số

Khi sử dụng tay bấm để điều chuyển đĩa (tay trái), bạn bấm tay gạt lớn nhất để tăng số và bấm tay gạt nhỏ để giảm số. Để thực hiện việc này, bạn cần bấm tay bấm trong lúc đang đạp xe, không nên bấm tay bấm khi không đạp.

Đối với tay bấm điều chỉnh líp, bạn cũng bấm tay gạt lớn nhất và kết hợp đạp xe để tăng số và bấm tay gạt nhỏ để giảm số. Việc điều chỉnh líp sẽ tạo lực đẩy, giúp xe di chuyển dễ dàng trên địa hình dốc.

3. Hướng dẫn đua xe đạp địa hình

Để chơi bộ môn đua xe đạp địa hình vừa khoẻ mạnh vừa an toàn, chúng tôi đã tổng hợp những kinh nghiệm mà những người chơi bộ môn này chia sẻ như sau:

3.1. Bạn phải đủ thoải mái để đi ngày này qua ngày khác, bất kể địa hình nào

Bạn nên làm mọi thứ có thể để tăng sự thoải mái trong một sự kiện off-road. Đạp xe nhiều giờ từ ngày này qua ngày khác trên địa hình gồ ghề, nhiều đá sẽ ảnh hưởng đến các khớp xương của bạn nên bạn cần có cảm giác thoải mái khi ngồi trên chiếc xe đạp. Những va chạm liên tục sẽ làm tăng sự mệt mỏi về thể chất từ đó khiến bạn bị ảnh hưởng về mặt tinh thần khi bạn không thoải mái lúc đạp xe.

Hãy thả lỏng tâm trạng và phải luôn tạo cho bản thân sự thoải mái là điều cần thiết. Bên cạnh đó, bạn nên thiết kế chỗ ngồi êm ái, phù hợp cho việc ngồi lâu trên yên xe. Đồng thời, bạn cũng phải tạo sự hòa hợp giữa phương tiện là xe đạp với bản thân mình.

Tạo cảm giác thoải mái cho bản thânTạo cảm giác thoải mái cho bản thân

3.2. Chuẩn bị những bộ dụng cần thiết

Bất kỳ cuộc đua siêu bền nào cũng đòi hỏi bạn phải tự túc, nhưng có thể tự chăm sóc bản thân ở một dãy núi xa xôi khác hẳn với việc làm như vậy ở trong thành phố phát triển. Việc chuẩn bị 1 hòm y tế cùng với 1 bộ dụng cụ sửa xe là vô cùng cần thiết và đáng được thêm vào kế hoạch đua xe đạp địa hình của bạn.

Bên cạnh đó, nếu bạn đang ở độ cao lớn, ngay cả vào mùa hè, trời sẽ lạnh và thậm chí có thể có tuyết thế nên bạn cần có 1 bộ dụng cụ leo núi vào lúc này. Bạn có thể sẽ lo lắng rằng mang càng nhiều đồ thì trọng lượng sẽ tăng lên nhưng tính mạng vẫn rất quan trọng nên bạn cần trang bị thêm thì hơn.

3.3. Đóng gói đủ đồ ăn để tồn tại trong 24 giờ

Những chặng đua xe đạp địa hình dài hơi chắc chắn không thể thiếu đi nguồn thực phẩm cần thiết. Mặc dù có thể cồng kềnh cho chiếc xe đạp của bạn nhưng nếu không có nguồn lương thực, chặng đường dài của bạn sẽ thực sự khó khăn đấy. 

Theo kinh nghiệm của nhiều tay lão luyện thì rất có thể bạn sẽ chẳng gặp được bóng dáng của con người trong suốt chặng đua của mình. Bạn có thể mang theo các đồ giữ ấm và giữ nhiệt tốt như 1 bình nước nóng hay một bình súp nóng chẳng hạn. Rất có thể bạn sẽ đi qua vùng có thời tiết lạnh lẽo khắc nghiệt nên đó sẽ là vị cứu tinh tuyệt vời.

Gợi ý nữa cho bạn là thực phẩm khô, hoặc đồ đông lạnh và mang theo 1 chiếc bếp cũng vô cùng phù hợp để có thể làm nóng đồ ăn. Nguồn thực phẩm dinh dưỡng sẽ giúp người đua xe địa hình được tiếp thêm năng lượng cho đường đua dài phía trước. Khi đến nơi nào gặp được những cửa hàng hay những khu chợ thì đừng quên bổ sung thêm thực phẩm nhé.

Đừng quên đóng gói những thực phẩm cần thiết cho chuyến điĐừng quên đóng gói những thực phẩm cần thiết cho chuyến đi

3.4. Rèn luyện thể lực

Để theo đuổi mục tiêu đường trường của mình, lời khuyên dành cho những người chơi chính là dành phần lớn thời gian để rèn luyện thể lực. Đương nhiên, bạn không phải đợi đến lúc cuộc đua bắt đầu mới luyện tập thể lực mà bản thân phải lên lịch tập luyện trước đó một khoảng thời gian dài. 

Nhiều tay đua đua xe đạp địa hình nói rằng họ dành đến 40 giờ mỗi tuần để tập luyện, kết hợp các buổi tập dài trên yên xe mới có đủ sức chịu đựng cho những chặng đua dài.

Đường đua xe địa hình không chỉ có mặt đường trường trơn láng mà nó còn có những chỗ quanh co, khúc khuỷu, đường dốc gồ ghề, thậm chí là leo núi,... Bạn hoàn toàn không thể thay đổi được địa hình đua đã ấn định từ trước nên việc duy nhất bạn có thể làm được đó là gia tăng thể lực cho bản thân. 

Bạn cần tập luyện cũng như giả định trước những trường hợp có thể xảy ra trên đường đua để khi gặp thực tế, bạn sẽ không lúng túng và có thể vượt qua dễ dàng được.

Bạn có thể tập luyện những bài tập từ nhẹ đến nặng, tác động lên nhiều bộ phận trên cơ thể không chỉ riêng gì đôi chân. Bạn nên tập luyện các bài tập như hít xà, hít đất, squat, chạy bộ, đạp xe đạp tại nhà, nâng tạ,... hoặc tìm đến những nơi đào tạo thể chất, đào tạo kỹ năng đua xe địa hình uy tín để được các chuyên gia hướng dẫn chuyên sâu.

Chú ý rèn luyện thể lực trước khi quyết định tham gia vào những chặng đua xe đạp địa hìnhChú ý rèn luyện thể lực trước khi quyết định tham gia vào những chặng đua xe đạp địa hình

3.5. Nghiên cứu trước địa hình

Khi bạn đã quyết định chinh phục đường đua xe đạp địa hình thì bạn cần nghiên cứu trước nơi bản thân mình sẽ đến. Hãy nghiên cứu càng kỹ càng tốt, đừng lo nó sẽ làm bạn bớt đi hứng thú khi bạn tìm hiểu quá rõ ràng. 

Bạn cần nghiên cứu để biết rằng bạn sẽ có thể đối mặt với dạng địa hình nào, thời tiết khi đi sẽ nóng - lạnh ra sao, nơi đó có đang thiên tai hay có vấn đề nào xảy ra không,... Chắc chắn bạn sẽ không hề muốn bản thân mình đến một địa điểm đang gặp lũ lụt mà chưa có sự chuẩn bị từ trước đúng không nào?

Đua xe địa hình với mục đích là khám phá thế giới, đến những địa điểm thú vị, biết được giới hạn của bản thân,... nhưng cũng hãy chắc chắn rằng nơi bạn đến là an toàn vào thời điểm đó. Mọi sự chuẩn bị đều là không thừa thãi. Nếu không thể trực tiếp đến đó để tìm hiểu, bạn có thể tìm hiểu qua báo đài, mạng xã hội,... thu thập những thông tin của những người đã từng đến đó, đặc biệt là thông tin thời tiết. 

Cần có sự nghiên cứu địa hình trước mỗi cuộc đuaCần có sự nghiên cứu địa hình trước mỗi cuộc đua

4. Những lưu ý trước khi sử dụng xe đạp địa hình

  • Trước khi đi đạp xe địa hình ở những địa điểm khó khăn, cần luyện tập thường xuyên để làm quen với việc sử dụng cấp số bộ đề và vận hành xe trên địa hình đa dạng.
  • Sử dụng phanh trên xe đạp địa hình ở những đoạn đường gồ ghề, ngoằn ngoèo đòi hỏi khả năng xử lý tình huống linh hoạt và khéo léo. Tránh trường hợp nguy hiểm như trơn trượt, thắng gấp, té xe.

5. Những lưu ý trong khi sử dụng xe đạp địa hình

  • Khi leo dốc trên xe đạp địa hình, hãy giữ tốc độ di chuyển ổn định và đều chân đều để tránh bị tụt lùi. Cúi người về phía trước để giảm lực cản của gió và hạn chế nhổm ra khỏi yên xe, giúp bánh xe sau bám đất tốt hơn.
  • Khi xuống dốc, giữ bàn đạp song song với mặt đất để tránh va đập vào các vật cản như tảng đá, giúp tránh sự cố không mong muốn.

6. Cách chỉnh xích xe đạp địa hình

6.1. Cách kiểm tra độ chặt/lỏng của xích

Một sợi dây xích bị đứt có thể làm hỏng cả ngày của bạn. Điều này xảy ra khi xích quá lỏng hoặc quá chặt. Để ngăn chặn tình trạng trật xích ra khỏi bánh răng cũng như làm hỏng xe của bạn thì bạn cần để ý xem xích siết lại như thế nào để không bị quá chặt hoặc quá lỏng. Kiểm tra độ chùng của xích là điều bắt buộc trước mỗi chuyến đi, nó thực sự rất dễ dàng và chỉ mất vài phút.

Nếu xích bị chùng quá nhiều, chắc chắn bạn hoàn toàn có thể kiểm tra nhanh bằng mắt. Nếu dây xích bị treo như một “sợi dây phơi cũ”, bạn nên thắt chặt nó lại. Ngược lại, nếu dây xích hầu như không chịu lực khi bạn ấn xuống thì nó cần nới lỏng một chút.

Ngoài kiểm tra trực quan, bạn có thể dùng ngón tay để kiểm tra. Sử dụng phương pháp ba ngón tay trước mỗi chuyến đi. Đặt ba ngón tay chồng lên nhau phía sau thanh trượt dây chuyền của bạn. Để dây xích vắt qua đầu ngón tay trỏ của bạn để kiểm tra việc điều chỉnh dây xích.

Kiểm tra độ lỏng - chặt của dây xích xe đạp địa hìnhKiểm tra độ lỏng - chặt của dây xích xe đạp địa hình

6.2. Cách điều chỉnh xích

Bước đầu tiên, thiết lập chiều dài của dây xích, kiểm tra sự liên kết của các mắt xích với nhau. Các mắt xích nằm trong bánh răng, nơi chứa trục bánh xe. Việc điều chỉnh xích từ thời điểm này yêu cầu bạn phải nới lỏng đai ốc trục sau. Sau đó, bạn có thể sửa đổi bộ điều chỉnh xích bằng cách nới lỏng đai ốc khóa. Đảm bảo bạn sử dụng cờ lê có kích thước phù hợp ở đây để không làm tuột bu lông và đai ốc điều chỉnh xích.

Sau khi sửa căn chỉnh và điều chỉnh các mắt xích, hãy sử dụng lại quy tắc ba ngón tay và xem cách các mắt xích nằm trên các ngón tay của bạn. Nếu chưa đạt yêu cầu thì tiếp tục. Bên cạnh đó, bạn cũng cần nắm được thông số líp xe đạp của mình.

7. Hướng dẫn kiểm tra và bảo dưỡng xe đạp địa hình

Cách thực hiện:

Bước 1: Chuần bị đầy đủ các dụng cụ

  • Chai tẩy dầu nhớt chuyên dụng
  • Xịt silicon bảo dưỡng ron cao su
  • Nhớt sên
  • Xịt chống rỉ sét
  • Bàn chải đánh răng
  • Bàn chải chà líp
  • Mỡ bò
  • Khăn lau sên
  • Chai xịt nước sạch

Bước 2: Vệ sinh bộ truyền động

  • Sử dụng dung dịch tẩy dầu nhớt chuyên dụng xịt đều lên bộ truyền động, chờ khoảng 2 phút để dung dịch thấm vào làm mềm bùn, đất dơ bám trên thiết bị.
  • Dùng hộp rửa sên chuyên dụng hoặc bàn chải đánh răng để vệ sinh sạch sẽ sên, đảm bảo không còn sót mắt sên nào dính bẩn.
  • Xịt dung dịch tẩy rửa chuyên dụng vào líp, sử dụng bàn chải đánh răng để chà sạch vòng líp và bàn chải chà líp để làm sạch sâu bên trong ổ líp.
  • Dùng bàn chải đánh răng chà sạch bánh xe đề, sau đó xịt nước sạch để rửa trôi chất dơ. Lau khô sên, líp, dĩa và cùi đề bằng khăn.
  • Châm nhớt sên xe bằng cách xoay giò dĩa và châm nhớt lên sên. Trong mùa mưa, châm khoảng 15-20 giọt để hạn chế bám bẩn, còn trong mùa khô, châm mỗi mắt sên 1 giọt.

Lưu ý: Rửa kỹ từng chi tiết để đảm bảo dung dịch tẩy được rửa sạch.

Bước 3: Kiểm tra cốt bánh xe

  • Lật ngược xe và mở tay gạt để kiểm tra cốt bánh xe, giữ cố định núm cốt bánh bằng một tay và xoay tay gạt ngược chiều kim đồng hồ bằng tay kia.
  • Kiểm tra cốt bánh xe xem lò xo có biến dạng hay không, thân cốt có thẳng không và không bị rỉ sét. Nếu phát hiện rỉ sét, sử dụng chai xịt chống rỉ và lau sạch.
  • Bôi một ít mỡ bò lên phần ren vặn, không nên sử dụng quá nhiều để tránh làm xe bám dơ, sau đó vặn núm xoay theo chiều kim đồng hồ để siết cốt bánh xe. Xoay bánh xe và kiểm tra độ đảo của bánh bằng ngón tay.
  • Nếu bánh xe đảo quá nhiều, bạn nên đưa xe đến trung tâm bảo trì sửa chữa xe đạp để cân chỉnh lại, đảm bảo an toàn khi sử dụng.

Lưu ý: Phần đầu nhỏ của lò xo phải hướng vào trong bánh xe.

Bước 4: Kiểm tra cáp đề

  • Để chỉnh dây cáp đề sau, trước hết bạn cần bấm cho sên xuống líp nhỏ nhất. Tiếp theo, bấm cho sên di chuyển lên từ líp nhỏ đến líp lớn từng bậc và quan sát sên để đảm bảo việc di chuyển diễn ra mượt mà. 
  • Nếu bạn cảm thấy sên líp không di chuyển một cách mượt, có thể dây cáp đề đã bị giãn. Trong trường hợp này, bạn chỉ cần tăng dây cáp để sên di chuyển lên líp một cách mượt nhất.
  • Để điều chỉnh dây cáp đề, bạn cần vặn nút tăng cáp ngược chiều kim đồng hồ một cách cẩn thận và vừa phải. Sau khi điều chỉnh, hãy bấm sên lên xuống líp để kiểm tra lại việc điều chỉnh. 
  • Nếu sên xuống líp nhỏ không di chuyển một cách mượt, có thể dây cáp đề đang quá căng. Để khắc phục tình trạng này, hãy xoay nút cáp theo chiều kim đồng hồ để xả lỏng dây mà không nên xoay quá nhiều. Điều chỉnh đúng cách sẽ giúp xe của bạn hoạt động mượt mà và ổn định hơn trong quá trình sử dụng.

Bước 5: Vệ sinh phuộc

  • Để làm sạch ống ty phuộc, bạn có thể sử dụng nước sạch hoặc nước pha dung dịch rửa xe để xịt lên ống ty phuộc, sau đó dùng khăn sạch để lau sạch phần ty phuộc. Để loại bỏ bùn đất bám dính trên phốt cao su phuộc, bạn nên sử dụng mép khăn để thao tác dễ dàng hơn.
  • Sau khi làm sạch, bạn có thể sử dụng chai xịt silicon bảo dưỡng phốt cao su lên ty phuộc và dùng khăn mềm để lau đều. Để phốt cao su thấm dung dịch silicon tốt hơn, hãy để phần phốt ướt dung dịch và chờ cho nó tự khô để trở nên mềm mại và trơn tru hơn.
  • Nếu bạn sử dụng phuộc hơi, hãy sử dụng ống bơm phuộc chuyên dụng để kiểm tra áp suất trong phuộc. Tuy nhiên, để đảm bảo áp suất hơi bơm vào chính xác nhất, nên đưa phuộc đến cửa hàng để được kiểm tra và điều chỉnh phù hợp.

Bước 6: Kiểm tra thắng

Để đảm bảo an toàn khi sử dụng phanh, bạn cần:

  • Kiểm tra và điều chỉnh khoảng cách bóp thắng: Nếu tay thắng bóp quá sâu vào tay lái, việc bóp thắng sẽ trở nên khó khăn và nguy hiểm. Hãy chỉnh lại độ sâu sao cho vừa đủ để đảm bảo an toàn khi sử dụng.
  • Đối với hệ thống thắng sử dụng dây cáp: bạn cần vặn nút tăng dây cáp để giảm độ sâu tay thắng khi bóp và vặn ngược chiều kim đồng hồ để căng dây. Khi vặn nút tăng cáp, hãy bóp nhẹ tay thắng để kiểm tra xem cảm giác bóp thắng có vừa tay không. Sau đó, hãy vặn vòng khóa theo chiều kim đồng hồ để cố định nút tăng dây cáp.
  • Kiểm tra độ mòn của má phanh: Nếu má phanh mòn đến gần phần kim loại hoặc có độ dày khoảng 1mm, thì nên thay má phanh mới để đảm bảo hiệu suất phanh tốt nhất.

Bạn có thể tham khảo thêm nhiều thông tin hơn nữa trước khi bắt đầu những chặng đua thú vị của mình. Đừng quên rèn luyện thể lực thường xuyên với các sản phẩm tập luyện đến từ thương hiệu Elipsport như xe đạp tập, máy chạy bộ, giàn tạ đa năng, thiết bị gym,... Gọi ngay hotline 1800 6854 để được giải đáp mọi thắc mắc về sản phẩm.

Xem thêm:

Elipsport mang đến cho bạn những sản phẩm chất lượng để tận hưởng cuộc sống lành mạnh. Xem thêm các sản phẩm tại https://elipsport.vn/ hoặc truy cập danh mục sản phẩm:

Bằng việc thực hiện chế độ ăn uống khoa học kết hợp với tập luyện thường xuyên, bạn sẽ đạt được cân nặng lý tưởng và trạng thái tinh thần tràn đầy năng lượng.

Chạy Bộ Lúc Nào Là Tốt Nhất? Vào Sáng Sớm Hay Vào Ban Đêm? - ảnh 4
Elipsport - Thương hiệu thể thao tại nhà với các dòng sản phẩm như: Máy chạy bộ, xe đạp tập, ghế massage… được khách hàng tin dùng hiện nay. Hệ thống cửa hàng tại 63 tỉnh trên toàn quốc. CEO Elipsport với phương châm: “Sức khoẻ cho người Việt là mục tiêu của cuộc đời tôi.”
Câu hỏi thường gặp
Bất kỳ cuộc đua siêu bền nào cũng đòi hỏi bạn phải tự túc, nhưng có thể tự chăm sóc bản thân ở một dãy núi xa xôi khác hẳn với việc làm như vậy ở trong thành phố phát triển. Việc chuẩn bị 1 hòm y tế cùng với 1 bộ dụng cụ sửa xe là vô cùng cần thiết và đáng được thêm vào kế hoạch đua xe đạp địa hình của bạn.
Danh mục sản phẩm