• 1800 6854
  • 0
  • 1800 6854

Vàng Da Sơ sinh - Từ A Đến Z Những Điều Bố Mẹ Cần Biết

Vàng da sơ sinh là bệnh xảy ra rất phổ biến thường gặp ở các em bé bị sinh non, thiếu tháng. Các mẹ đã biết được kiến thức gì của vàng da sơ sinh chưa? Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho các bạn những thông tin bổ ích, giúp bạn hiểu rõ hơn về bệnh lý này.

1. Vàng da sơ sinh là gì?

vàng da sơ sinh

Vàng da sơ sinh ở trẻ nhỏ

Vàng da ở trẻ sơ sinh là tình trạng da và mắt của trẻ sơ sinh bị chuyển đổi sang màu vàng. Bệnh vàng da ở trẻ sơ sinh xảy ra do máu của em bé chứa thừa bilirubin - một sắc tố màu vàng của các tế bào hồng cầu.

Vàng da sơ sinh là tình trạng phổ biến, đặc biệt ở trẻ sinh trước 38 tuần tuổi thai (trẻ sinh non) và một số trẻ bú mẹ. Bệnh vàng da ở trẻ sơ sinh thường xảy ra do gan của trẻ chưa đủ trưởng thành để loại bỏ bilirubin trong máu. Ở một số trẻ sơ sinh, có một số nguyên nhân tiềm ẩn có thể gây ra bệnh vàng da ở trẻ sơ sinh.

Hầu hết trẻ sinh ra từ 35 tuần tuổi đến đủ tháng không cần điều trị vàng da. Mức độ bilirubin trong máu cao bất thường có thể khiến trẻ sơ sinh có nguy cơ bị tổn thương não, đặc biệt là khi có một số yếu tố nguy cơ dẫn đến vàng da nặng, tình trạng này hiếm khi xảy ra nên các mẹ không cần phải quá lo lắng.

2. Phân biệt vàng da sơ sinh

Vàng da ở trẻ sơ sinh được chia thành hai loại:

2.1. Vàng da sơ sinh sinh lý

Là biểu hiện bình thường của trẻ sau khi sinh,  thường dễ nhận thấy nhất khi trẻ được 2 đến 4 ngày tuổi. Trẻ sơ sinh bị vàng da do sinh lý thường ở mức độ khá nhẹ, không kèm theo các triệu chứng bất thường khác, chủ yếu xuất hiện ở các vị trí vùng mặt, cổ, ngực và bụng. Ngoài ra, phân của trẻ thường nhạt màu, nước tiểu có màu vàng hoặc màu tối (nước tiểu của trẻ sơ sinh thường không màu).

Vàng da sinh lý sẽ tự khỏi sau một thời gian ngắn, thường sẽ biến mất trong khoảng 1 tuần với trẻ sinh đủ tháng và 2 tuần với trẻ sinh non.

vàng da sơ sinh

Có hai loại vàng da ở trẻ sơ sinh

2.2. Vàng da sơ sinh bệnh lý

Trường hợp trẻ sơ sinh bị mắc vàng da do bệnh lý thường là dấu hiệu cho một căn bệnh nào đó, các triệu chứng này kéo dài và đặc biệt bị là vàng da rất sớm trong vòng khoảng 24 giờ sau sinh.

Nếu trẻ sơ sinh bị vàng da nặng, phủ toàn thân từ lòng bàn tay, bàn chân đến cả kết mạc mắt thì trẻ thường có biểu hiện kèm theo là lừ đừ, bỏ bú hoặc co giật. Biến chứng nhiễm độc thần kinh do sắc tố mật Bilirubin gián tiếp thấm vào não sẽ là ảnh hưởng nguy hiểm đến trẻ sơ sinh bị vàng nếu không phát hiện và điều trị kịp thời.

Một số nguyên nhân gây ra hiện tượng vàng da sơ sinh bệnh lý như: bất đồng nhóm máu giữa mẹ và con, có bệnh lý về gan mật, bầm tím sau khi sinh hoặc xuất huyết nội tạng, bệnh lý tan máu, nhiễm trùng, chậm đi phân su.

Ba mẹ cần đặc biệt lưu ý các tình trạng: trẻ bú ít hơn bình thường, ngủ nhiều, nước tiểu có màu vàng, phân bạc màu. Nếu trẻ sơ sinh bị vàng da ở bàn tay, bàn chân và kéo dài trên 10 ngày, ba mẹ cần đưa bé đi gặp bác sĩ ngay khi có thể để phát hiện kịp thời nhé!

3. Nguyên nhân gây nên vàng da sơ sinh

Mức độ bilirubin của em bé hơi cao sau khi sinh là điều bình thường. Hai dạng vàng da có thể xảy ra ở trẻ sơ sinh bú sữa mẹ. Cả hai trường hợp vàng da này đều vô hại, bố mẹ có thể yên tâm.

  • Vàng da khi bú mẹ gặp ở trẻ bú mẹ trong tuần đầu sau sinh. Điều này dễ xảy ra hơn khi trẻ bú không tốt hoặc sữa mẹ về chậm.
  • Vàng da do bú sữa mẹ có thể xuất hiện ở một số trẻ khỏe mạnh, bú sữa mẹ sau ngày thứ 7 của cuộc đời. Nó có khả năng đạt đỉnh trong tuần thứ 2 và 3, nhưng có thể kéo dài ở mức thấp trong một tháng hoặc hơn. Vấn đề có thể là do các chất trong sữa mẹ ảnh hưởng đến sự phân hủy bilirubin trong gan. Vàng da do bú mẹ khác với vàng da khi bú mẹ.

Vàng da sơ sinh nghiêm trọng có thể xảy ra nếu trẻ có tình trạng tăng số lượng tế bào hồng cầu cần được thay thế trong cơ thể, chẳng hạn như:

  • Hình dạng tế bào máu bất thường.
  • Không tương thích nhóm máu giữa mẹ và con.
  • Chảy máu dưới da đầu do đẻ khó.
  • Mức độ tế bào hồng cầu cao hơn.
  • Nhiễm trùng
  • Thiếu một số protein quan trọng, được gọi là enzym.

Những điều khiến cơ thể trẻ khó loại bỏ bilirubin cũng có thể dẫn đến vàng da ở trẻ sơ sinh nghiêm trọng hơn, bao gồm:

  • Một số loại thuốc.
  • Nhiễm trùng khi sinh, chẳng hạn như rubella, giang mai,...
  • Các bệnh ảnh hưởng đến gan hoặc đường mật, chẳng hạn như xơ nang hoặc viêm gan.
  • Mức oxy thấp (thiếu oxy)
  • Nhiễm trùng (nhiễm trùng huyết)
  • Nhiều rối loạn di truyền hoặc di truyền khác nhau

Trẻ sinh quá sớm (thiếu tháng) dễ bị vàng da hơn trẻ sinh đủ tháng.

4. Triệu chứng vàng da sơ sinh

vàng da sơ sinh

Các triệu chứng vàng da ở bé sơ sinh thường gặp

Vàng da và lòng trắng của mắt - dấu hiệu chính của bệnh vàng da sơ sinh - thường xuất hiện từ ngày thứ hai đến thứ tư sau khi sinh.

Để kiểm tra tình trạng vàng da ở tr3 sơ sinh, hãy ấn nhẹ vào trán hoặc mũi của bé. Nếu vùng da bạn ấn vào có màu vàng, có khả năng bé bị vàng da nhẹ. Nếu em bé của bạn không bị vàng da, màu da sẽ trở nên trông hơi nhạt hơn màu bình thường , tình trạng này chỉ xảy ra vài phút rồi sẽ trở lại như thường.

Kiểm tra em bé của bạn trong điều kiện ánh sáng tốt, tốt nhất là trong ánh sáng tự nhiên ban ngày.

Các triệu chứng khác của vàng da sơ sinh có thể gặp:

  • Vàng lòng bàn tay hoặc bàn chân.
  • Nước tiểu màu vàng sẫm.
  • Phân có màu nhạt.

5. Trẻ sơ sinh nào dễ mắc bệnh vàng da sơ sinh

Một số trẻ sơ sinh sẽ mắc phải bệnh vàng da sơ sinh nếu rơi vào các trường hợp sau đây:

5.1. Sinh non

Trẻ sinh trước 38 tuần tuổi có thể không xử lý được bilirubin nhanh như trẻ sinh đủ tháng. Trẻ sinh non cũng có thể bú ít hơn và đi tiêu ít hơn, dẫn đến lượng bilirubin thải trừ qua phân ít hơn. Vì vậy, khả năng mắc phải vàng da rất cao.

5.2. Bầm tím đáng kể trong khi sinh

Trẻ sơ sinh bị bầm tím trong khi quá trình sinh thường hay sinh mổ làm cho mức độ bilirubin cao hơn mức bình thường, do sự phân hủy nhiều tế bào hồng cầu hơn.

5.3. Nhóm máu

Nếu nhóm máu của người mẹ khác với nhóm máu của con mình, em bé có thể đã nhận được các kháng thể qua nhau thai gây ra sự phân hủy tế bào hồng cầu nhanh chóng bất thường. Gây nhiều khả năng mắc bệnh vàng da sơ sinh.

5.4. Đang cho con bú

Trẻ sơ sinh bú sữa mẹ, đặc biệt là những trẻ khó bú hoặc không nhận đủ dinh dưỡng từ bú mẹ, có nguy cơ bị vàng da cao hơn. Mất nước hoặc tiêu thụ ít calo có thể góp phần gây ra bệnh vàng da. Đảm bảo trẻ ăn đủ và đủ nước.

5.5. Không đủ sữa cho trẻ bú

Điều này thường xảy ra trong những ngày đầu tiên của cuộc đời, do sữa mẹ chưa về hoặc trẻ khó bú mẹ. Nếu trẻ bị vàng da dạng này (gọi là vàng da khi bú mẹ ), tốt nhất nên cho trẻ bú thường xuyên hơn.

6. Biến chứng của vàng da sơ sinh

Mức độ cao của bilirubin gây vàng da sơ sinh nặng có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng nếu không được điều trị.

6.1. Bệnh não tăng bilirubin cấp tính

Bilirubin là chất độc đối với các tế bào của não. Nếu em bé bị vàng da sơ sinh nặng, có nguy cơ bilirubin truyền vào não, một tình trạng gọi là bệnh não cấp tính tăng bilirubin. Điều trị kịp thời có thể ngăn ngừa tổn thương lâu dài đáng kể.

Các dấu hiệu của bệnh não cấp tính tăng bilirubin ở trẻ bị vàng da bao gồm:

  • Bơ phờ.
  • Khó thức dậy.
  • Tiếng khóc the thé.
  • Bú hoặc bú kém.
  • Cổ và cơ thể cong ra sau.
  • Sốt.

6.2. Kernicterus

Kernicterus là hội chứng xảy ra nếu bệnh não cấp tính tăng bilirubin gây tổn thương vĩnh viễn cho não. Kernicterus có thể dẫn đến:

  • Các cử động không tự chủ và không kiểm soát được (bại não do xơ vữa).
  • Nhìn lên thường trực.
  • Mất thính lực.
  • Sự phát triển không đúng của men răng.

7. Điều trị vàng da sơ sinh như thế nào?

Điều trị vàng da sơ sinh tùy thuộc vào nguyên nhân gây vàng da,  mức độ bilirubin và tuổi của em bé. Vàng da nhẹ sẽ biến mất sau 1 hoặc 2 tuần vì cơ thể trẻ tự đào thải được lượng bilirubin dư thừa. Đối với trẻ sơ sinh bị vàng da do bú mẹ, mẹ nên cho trẻ bú thường xuyên hơn. 

Đối với các trường hợp vàng da nghiêm trọng hơn, mức bilirubin quá cao mới cần phải can thiệp về y tế và nên điều trị càng sớm càng tốt. Có hai phương pháp thường được sử dụng là chiếu đèn năng lượng và truyền máu:

7.1. Chiếu đèn năng lượng

vàng da sơ sinh

Điều trị vàng da ở trẻ sơ sinh bằng phương pháp chiếu đèn năng lượng

Là phương pháp điều trị vàng da sơ sinh đơn giản, an toàn và hiệu quả. Mục tiêu của phương pháp này là sử dụng năng lượng ánh sáng xuyên qua da giúp chuyển hóa bilirubin tự do trong máu thành chất khác không độc, đào thải ra ngoài phân, nước tiểu. 

Trẻ sơ sinh nằm dưới ánh đèn với ít quần áo để da bị lộ ra ngoài. Ánh sáng thay đổi bilirubin thành dạng có thể dễ dàng đi ra khỏi cơ thể. Chăn trị liệu bằng ánh sáng cũng có thể được sử dụng.

7.2. Thay máu, truyền máu

Quy trình khẩn cấp này được thực hiện nếu mức bilirubin rất cao không giảm xuống bằng phương pháp chiếu đèn. Máu của em bé được thay thế bằng máu từ người hiến tặng để giảm nhanh mức bilirubin.

Lưu ý: Phơi trẻ dưới nắng vào buổi sáng không giúp điều trị vàng da bệnh lý vì cường độ ánh sáng của nắng sớm quá yếu và trẻ cũng không thể tiếp xúc với ánh sáng mặt trời trong thời gian dài để đạt được hiệu quả.

8. Cách phòng ngừa vàng da sơ sinh

  • Chăm sóc sức khỏe thai tốt, khám thai định kỳ để phát hiện và điều trị kịp thời.
  • Cách phòng bệnh vàng da sơ sinh tốt nhất là cho trẻ ăn uống đầy đủ. Trẻ sơ sinh bú mẹ nên bú từ 8 đến 12 cữ mỗi ngày trong vài ngày đầu đời. Trẻ sơ sinh bú sữa công thức thường nên có khoảng 30 đến 60 ml sữa công thức cứ sau hai đến ba giờ trong tuần đầu tiên.
  • Cho trẻ ở phòng có đủ ánh sáng để dễ dàng thay đổi màu da của trẻ.

Chị em đang có ý định mang thai hoặc đang mang thai nên nắm cho mình các kiến thức cơ bản về vàng da sơ sinh để không phải bỡ ngỡ khi con mình mắc phải. Biết nhiều về vàng da ở trẻ sơ sinh để có thể bảo vệ con mình một cách tốt nhất.

Chăm sóc da là cả một quá trình dài và khó khăn. Có những sản phẩm tác dụng tốt với người khác, nhưng lại không phù hợp với da bạn. Do đó, trang bị kiến thức về da và hiểu được làn da của mình là điều cần thiết. Bên cạnh đó, xây dựng lối sống lành mạnh cũng là bí quyết giúp da khỏe đẹp từ bên trong. Tập luyện thể thao hằng ngày với máy đi bộ, xe đạp tập và sử dụng ghế massage để giải tỏa căng thẳng là một trong những cách giúp bảo về sức khỏe, cải thiện làn da tốt nhất.

Chạy Bộ Lúc Nào Là Tốt Nhất? Vào Sáng Sớm Hay Vào Ban Đêm? - ảnh 4

Elipsport - Thương hiệu thể thao tại nhà với các dòng sản phẩm như: Máy chạy bộ, xe đạp tập, ghế massage… được khách hàng tin dùng hàng đầu hiện nay. Hệ thống cửa hàng có số lượng lớn nhất tại 63 tỉnh trên toàn quốc. CEO Elipsport với phương châm: “Sức khoẻ cho người Việt là mục tiêu của cuộc đời tôi.”

Tập Đoàn Thể Thao Elipsport

Giấy CNĐKDN số : 0315931524 cấp bởi Sở kế hoạch và đầu tư TP.HCM

Địa chỉ ĐKKD: 1A Hoàng Trọng Mậu, Tân Hưng, Quận 7,TP. Hồ Chí Minh.