• 1800 6854

Hiệu Ứng Cánh Bướm Tác Động Như Thế Nào Đến Con Người?

Bạn có tin rằng khi một con bươm bướm đập cánh ở Trung Quốc, nó có khả năng gây ra một cơn bão lớn tại Hoa Kỳ? Đó như một sự ví von về một hiện tượng mang tên “Hiệu ứng cánh bướm”. Hãy cùng Elipsport tìm hiểu xem nhé.

hiệu ứng cánh bướm

Hiệu ứng cánh bướm là gì?

1. Hiệu Ứng Cánh Bướm là gì?

Hiệu ứng cánh bướm được Edward Norton Lorenz công bố năm 1969 với một câu nói vô cùng nổi tiếng “Chỉ cần một con bướm đập cánh ở Brazil có thể gây ra một cơn lốc xoáy ở Texas.”

Có vẻ đối với các bạn, câu nói này sẽ rất khó tin nhưng thực sự câu nói này có một thông điệp sâu xa hơn nữa, ý muốn nhắc nhở chúng ta rằng đôi khi, một quyết định nhỏ của chúng ta tưởng chừng như rất vô nghĩa nhưng nó lại một nguồn lực tiềm tàng có thể thay đổi cả thế giới.

Vậy, Hiệu ứng cánh bướm thực sự là gì và nó được hiểu như thế nào? Để trả lời câu hỏi này, ta cần phải lý giải nó trên hai phương diện.

1.1. Phương diện lý thuyết khoa học

Hiệu ứng cánh bướm (Butterfly effect) được Edward Norton Lorenz dùng để diễn tả khái niệm trong lý thuyết hỗn loạn. Vậy, lý thuyết hỗn loạn là gì?

Lý thuyết hỗn loạn hay còn gọi là lý thuyết hỗn mang là một lĩnh vực nghiên cứu trong lĩnh vực toán học và được ứng dụng rộng rãi trong các ngành khoa học khác như vật lý, sinh học, triết học…

Ở đây, “Hỗn loạn” hay “Hỗn mang” được hiểu theo nghĩa như là sự lộn xộn hay trạng thái mất trật tự và dường như không có tính logic hay thống nhất. Vì thế, đây là một hệ lý thiết nghiên cứu về các hệ thống động lực hay nguyên lý trật tự nhạy cảm với điều kiện ban đầu.

Trong một hệ thống động lực có sự hỗn loạn khi nó mang những tính chất khác nhau. Trong đó, có tính chất nhạy cảm với điều kiện ban đầu. Ở đây, tính chất này có thể được hiểu là hiệu ứng cánh bướm.

Vì vậy, xét về phương diện lý thuyết khoa học đơn thuần thì hiệu ứng này thuộc tính chất nhạy cảm với điều kiện ban đầu hay nói cách khác đây là cụm từ miêu tả khái niệm độ nhạy cảm của hệ đối với điều kiện gốc trong Thuyết hỗn loạn.

1.2. Phương diện văn hóa đương đại

Với phương diện văn hóa đương đại, hiệu ứng cánh bướm cũng là một chủ đề được khai thác rất nhiều, đặc biệt là các tác phẩm điện ảnh và âm nhạc. Ở đây, hiện tượng này được dùng để miêu tả quan hệ nhân quả trong đời sống và các hiện tượng nghịch lý thời gian đang còn là một bí ẩn thú vị của con người.

Hiện tượng nghịch lý thời gian được đưa vào văn hóa đương đại thông qua các bộ phim nói về du hành thời gian hay xuyên không về quá khứ, từ đó khiến cho quá khứ đảo lộn và mất trật tự, tương lai từ đó cũng bị biến đổi và trở nên hỗn loạn.

2. Hiệu Ứng Cánh Bướm ảnh hướng đến thời tiết

Một điều không thể phủ nhận đó là, hiệu ứng cánh bướm được phát hiện ra thông qua một nghiên cứu về thời tiết của Edward Norton Lorenz. Mặc khác, Edward Norton Lorenz là một nhà khí tượng học và là một chuyên gia về lý thuyết hỗn loạn.

hiệu ứng cánh bướm

Hiệu ứng cánh bướm có ảnh hưởng đến thời tiết

Trong các nghiên cứu mô phỏng về thời tiết của ông, Lorenz tình cờ phát hiện ra chỉ một thay đổi nhỏ có sự nhạy cảm đối với điều kiện ban đầu của mọi hiện tượng, điều đó tuy nhỏ nhưng có thể dẫn tới những hệ quả khác nhau.

Qua đó, ông dùng hình ảnh con bướm đập cánh tuy nhỏ bé nhưng hoàn toàn có thể gây ra những thay đổi trong điều kiện ban đầu, dẫn đến kết quả là những thay đổi cực kỳ lớn về thời tiết.

Theo Open Mind, tỷ lệ động năng khi một con bươm bướm đập cánh bay với động năng của một cơn lốc là có tỷ lệ vô cùng nhỏ, vì thế, không thể nói rằng khi con bướm đập cánh bay thì nó sẽ tác động trực tiếp tới cơn lốc nào đó.

Tuy nhiên, theo nguyên lý của thuyết hỗn loạn, thời tiết là kết quả từ hàng triệu những yếu tố có liên hệ với nhau bao gồm các hiện tượng vật lý, các nguồn lực, quỹ đạo trái đất hay các hành tinh...trong đó một cái đập cánh của con bướm cũng có thể là sự khởi đầu cho hàng loạt biến đổi của các yếu tố làm biến đổi thời tiết như cường độ, thời gian, không gian cũng như động năng.

3. Hiệu Ứng Cánh Bướm với những sự kiện làm thay đổi thế giới

Như đã nói ở trên thì hiệu ứng cánh bướm bắt nguồn từ một động lực rất nhỏ nhưng từ cái động lực ấy nó có thể tạo ra một hệ quả vô cùng to lớn, có thể là làm thay đổi thế giới mà chúng ta đang sống hiện nay.

Trên thực tế, hiệu ứng cánh bướm cũng đã xuất hiện trong các sự kiện làm thay đổi thế giới của chúng ta. Và hơn hết, các sự kiện ấy đều bắt nguồn từ những nguồn động lực rất nhỏ, không đáng nói đến hằng ngày.

3.1. “Hung thủ” gây ra cuộc chiến Iraq là ai?

Ắt hẳn, khi nghe đến cuộc chiến tranh tại Iraq thì không ai là không biết, mặc dù nó chỉ xảy ra tại các nước Trung Đông và đặc biệt là Iraq nhưng đó cũng là cuộc chiến ảnh hưởng rất nhiều đối với thể giới.

Thực chất, mọi người đều biết rằng Saddam Hussein là người khơi mào cuộc chiến tranh tại Iraq nhưng thật sự dưới góc nhìn của hiệu ứng cánh bướm thì nguyên nhân gây ra cuộc chiến tranh Iraq bắt đầu từ một cậu bé người Cuba trên một chiếc thuyền vượt biên sang Mỹ.

Và thật tình cờ khi Elian Gonzalez cũng có mặt trên chiếc thuyền cùng với cậu bé ấy. Và nhờ có đứa bé mà George Bush mới thắng cử tại Florida. Tuy vậy, vì bất mãn trong một cuộc chiến quốc tế về quyền nuôi con mà hầu như tất cả những người Mỹ gốc Cuba đã chọn bỏ phiếu cho Đảng Cộng Hòa. Có thể nói, hiện tượng con bướm đập cánh trong hiệu ứng cánh bướm chính là đứa bé người Cuba này.

Nói cách khác, nếu Elian Gonzalez không có mặt trên chiếc thuyền ngày hôm đó thì một người khác đã trở thành Tổng thống. Và khi đó, ắt hẳn thế giới sẽ khác đi dù ít thì nhiều cũng như cuộc chiến vô nghĩa tại Iraq cũng không trở nên quá nghiêm trọng như những gì đã xảy ra ở đây.

hiệu ứng cánh bướm

Hiệu ứng cánh bướm và những sự kiện làm thay đổi thế giới

3.2. Người đã đưa Barack Obama vào Nhà Trắng

Hãy thử tưởng tượng, điều gì sẽ xảy ra khi năm 2009, tổng thống Mỹ sẽ là một người khác chứ không phải là Barack Obama. Điều đó không thể nói trước điều gì nhưng có thể thể giới sẽ khác đi theo một cách nào đó nếu Obama không thắng cử.

Trong giai đoạn tranh cử, đối thủ nặng ký nhất của Barack Obama là Jack Ryan. Lúc đó, 2 người quả thật ngang tài ngang sức với nhau mà không thể nói trước ai sẽ là người đắc cử làm Tổng thống.

Tuy vậy, trước cuộc chiến căng thẳng ấy thì vô tình Jack Ryan lại bị dính vào vòng thị phi. Vụ bê bối và lối ứng xử không được đẹp với vợ mình khiến cho Jack Ryan phải dừng lại và rời khỏi cuộc đua bầu cử một cách cay đắng. Đây chính là “con bướm đập cánh” trong hiệu ứng được nhắc đến.

Từ đó mà Barack Obama có thể giành chiến thắng trong cuộc bầu cử ấy và trở thành vị Tổng thống người da đen đầu tiên của nước Mỹ. Khi tại chức, Cựu tổng thống Obama đã đưa ra nhiều chính sách và sắc lệnh về quyền con người như chống phân biệt chủng tộc, hợp pháp hóa hôn nhân đồng giới, phúc lợi cho phụ nữ, cải tổ trên nhiều lĩnh vực về y tế, môi trường, kinh tế….

Nhờ có hiệu ứng cánh bướm mà Obama mới có thể làm Tổng thống Mỹ, tạo nên nhiều sự thay đổi vô cùng tích cực và có được một nước Mỹ như hiện nay. Thử hỏi, lúc đó nếu Jack Ryan thắng cử thì chuyện gì sẽ xảy ra với nước Mỹ bây giờ?

3.3. Sự ra đời của chủ nghĩa khủng bố hiện đại

Thế giới hiện nay đang rất đau đầu với một tổ chức mới mang tên Chủ nghĩa khủng bố hiện đại. Thế nhưng đâu ai biết rằng, tổ chức này ra đời bắt nguồn từ một hiệu ứng cánh bướm là cái chết của một chú chó nhỏ bé.

Đó là vào năm 1933, Charles Hazard lúc này là một ủy viên trong hồi động bang Texas. Khi đó, ông bực bội với một chú chú của nhà hàng xóm vì nó hay đi vệ sinh bậy trong vườn nhà ông. Vì thế mà ông lên thủ đoạn để giết chết con chó.

Và thật không may chú chó ấy của Charlie Wilson. Lúc đó Charlie Wilson chỉ là một cậu bé 13 tuổi. Lúc đó, Hazard cũng sắp tái đắc cử nhưng vì Wilson đã đi đến từng nhà để kể cho họ nghe về những gì ông ấy làm với chú chó của mình. Vì thế mà kêu gọi một lượng người cho phiếu chống lại Charles Hazard.

Khi lớn lên, Charlie Wilson trở thành một đại biểu Quốc Hội và cũng là một người thuyết phục được người Mỹ giúp đỡ Afghanistan khi Chiến tranh giữa Afghanistan và Liên Xô diễn diễn ra. Từ đó mà thay đổi toàn bộ thế cục trận chiến

Từ đó mà phong trào Mujahideen của Afghanistan đã chiến thắng. Taliban và Al-Qaeda hình thành. Cũng nhờ đó mà Osama bin Laden cảm thấy đúng thời điểm để có thể tiến hành các cuộc khủng bố trên diện rộng. Cuối cùng thì nhờ có hiệu ứng là cái chết của một chú chó mà chủ nghĩa khủng bố ra đời.

4. Sự ra đời của Vật lý lượng tử hiện đại đã bác bỏ Hiệu Ứng Cánh Bướm

Những nghiên cứu gần đây về khoa học vật lý lượng tử đã cho biết Hiệu ứng cánh bướm không hoàn toàn đúng và biện chứng trong cuộc sống này.

hiệu ứng cánh bướm

Hiệu ứng cánh bướm bị bác bỏ bởi Vật lý lượng tử

Để chứng minh điều đó, các nhà khoa học đã thực hiện thí nghiệm đưa một qubit (Quantum bit được hiểu như là đối tượng dùng để truyền tải thông tin trên nền tảng lý thuyết thông tin lượng tử) về quá khứ để xem xét về vấn đề nghịch lý thời gian trong hiệu ứng cánh bướm. Kết quả cho thấy rằng "thực tế đã tự chữa lành" khi quá khứ bị thay đổi sẽ không có sự phân nhánh nghiêm trọng nào liên quan đến việc thay đổi thực tại này.

Các nhà khoa học nhận định rằng, thực tế lý thuyết hỗn loạn trong vật lý cổ điển là lý thuyết hỗn loạn trong vật lý lượng tử hiện đại phải hiểu theo 2 cách khác nhau. Tuy nhiên, điều này vẫn chưa là chứng minh chắc chắn rằng hiện tượng này là sai. Vì thế mà việc nghiên cứu vẫn chưa dừng lại tại đây.

Suy cho cùng, hiệu ứng cánh bướm là một lý thuyết khoa học khá thú vị, nó giải thích các hiện tượng có tính biện chứng. Tuy vậy, dưới góc nhìn của “nhân-quả” thì nó càng đúng với câu nói “gieo nhân nào thì gặt quả ấy”. Vì thế nếu muốn có một hiệu ứng cánh bướm tốt hãy là một người gieo nhân tốt để thế giới này trở nên tốt đẹp hơn bao giờ hết.

TẬP ĐOÀN THỂ THAO ELIPSPORT

Website tập đoàn: elipsport.vn

Fanpage tập đoàn: facebook.com/elipsport.vn

Youtube: youtube.com/Elipsportvn

Liên hệ: elipsport.vn/lien-he

Tổng đài MIỄN PHÍ: 1800 6854

Sản phẩm bạn quan tâm

Tập Đoàn Thể Thao Elipsport

Giấy CNĐKDN số : 0315931524 cấp bởi Sở kế hoạch và đầu tư TP.HCM

Địa chỉ ĐKKD: 1A Hoàng Trọng Mậu, Tân Hưng, Quận 7,TP. Hồ Chí Minh.