• 1800 6854

Hội Chứng Cushing Là Gì?

Các căn bệnh về rối loạn nội tiết luôn tiềm ẩn những ảnh hưởng nguy hiểm đến sức khỏe người bệnh, hội chứng Cushing cũng chính là một trong số đó. Đây được xem như bệnh lý tự miễn do nhiều lý do khác nhau, được tìm thấy nhiều nhất ở phụ nữ 25-40 tuổi.

Hội chứng tên “Cushing” này là gì và nguyên nhân, cách chữa trị, phòng tránh nó ra sao? Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn tất cả  những thông tin đó.

1. Hội chứng Cushing là gì?

Hội chứng Cushing được miêu tả dưới dạng một tình trạng cơ thể có các rối loạn như giữ nước, cân nặng tăng bất thường, da bị rạn, huyết áp tăng, cơ yếu, loãng xương,... Khi trong cơ thể bệnh nhân có dấu hiệu tăng quá mức các nội tiết tố là các hormon cortisol kéo dài, từ đó gây ra những ảnh hưởng trong cơ thể.

hội chứng cushingHội chứng Cushing

Cortisol là một loại hormon thuộc glucocorticoid được sản sinh ra bởi vỏ tuyến thượng thận. Với mức độ trong giới hạn thông thường, hormon cortisol mang nhiều chức năng cần thiết cho cơ thể con người như thúc đẩy chuyển hóa, sử dụng năng lượng dự trữ hợp lý, điều chỉnh áp suất máu và giúp hệ thống tim mạch hoạt động hiệu quả, giúp cơ thể chống lại tình trạng trầm uất, stress,... Tuy nhiên, nếu cơ thể bị dư thừa cortisol sẽ dẫn đến các hệ quả tiêu cực. Lượng hormon này thông thường được điều tiết bởi tuyến yên và vùng dưới đồi ở não để phòng tránh xảy ra tình trạng thiếu hoặc tăng quá mức. Hội chứng xuất hiện khi có bất thường ở tuyến thượng thận, tuyến yên, vùng dưới đồi hoặc do người bệnh sử dụng cortisol trong thời gian tương đối đáng kể.

2. Nguyên nhân gây ra hội chứng Cushing là gì?

Theo các bác sĩ, có nhiều nguyên nhân gây ra hội chứng Cushing bao gồm:

  • Do khối u tuyến yên sản xuất ra lượng hormon ACTH dư thừa, kích thích tuyến thượng thận của cơ thể gia tăng sản xuất cortisol. Việc này dẫn đến u tuyến yên có thể gây ra đau đầu, bán manh, nhìn mờ (khi khối u chèn ép vào dây thần kinh thị giác). Bên cạnh đó có thể xuất hiện các biểu hiện ở một số cơ quan khác do hormon bị rối loạn.
  • Hội chứng Cushing do u vỏ thượng thận gây ra tăng tiết cortisol. Các khối u ở đây thường lành tính hơn. Tuy vậy nếu gặp phải khối u ác tính, mức độ nguy hiểm và tốc độ phát triển của nó là không thể coi nhẹ.
  • Hội chứng tăng tiết adrenocorticotropic (ACTH) ngoại sinh do một (hoặc vài) khối u không phải ở tuyến yên tiết ra. Đây được nhận định như là một bệnh lý ác tính (như ung thư phổi tế bào còn nhỏ, ung thư dạ dày, ung tư gan nguyên phát,...).
  • Hội chứng có thể tiến triển từ các nguyên nhân bắt nguồn ở bên ngoài cơ thể hay còn gọi là "ngoại sinh của hội chứng Cushing". Điển hình nhất là khi người bệnh dùng thuốc corticosteroid liều lượng cao trong một thời gian dài có thể mắc phải hội chứng Cushing. Các loại thuốc prednisone, dexamethasone, methylprednisolone cũng có tác động gần giống như cortisol được sản xuất bởi cơ thể. Thông thường, bác sĩ kê toa thuốc corticosteroid để điều trị, kiểm soát các bệnh viêm như viêm khớp, lupus, hen suyễn,..... rồi từ đó dẫn đến nồng độ corticosterid quá cao, gây ra hội chứng.
  • Hội chứng Cushing nội sinh cũng là một nguyên nhân đáng kể đến. Khi cơ thể dư thừa cortisol do một hoặc cả hai tuyến thượng thận bị sản xuất thừa adrenocorticotropic (ACTH).

hội chứng cushingTuyến thượng thận gặp vấn đề gây ra hội chứng này

3. Triệu chứng và phân biệt "Cushing" với các bệnh khác

3.1. Triệu chứng

Người mắc hội chứng Cushing sẽ xuất hiện các biểu hiện, triệu chứng sau đây:

  • Tăng cân nhanh, đặc biệt là ngấn mỡ ở bụng to và lộ rõ;
  • Béo phì;
  • Run rẩy chân tay;
  • Xuất hiện các bướu;
  • Khuôn mặt trở nên tròn trĩnh và đôi khi là sưng húp;
  • Da mỏng, rất dễ bị bầm tím, vết thương hở lâu lành và thậm chí là bị loét;
  • Cơ bắp yếu ớt, người bệnh hay khát nước;
  • Thường xuyên đi tiểu;
  • Huyết áp cao, hay nhức đầu;

Ngoài ra, các triệu chứng còn được miêu tả rằng số lượng bạch cầu của bệnh nhân tăng cao trong khi đó kali huyết thanh lại sụt giảm. Không những vậy, lượng đường trong máu cũng tăng cao với tâm trạng thất thường, cáu gắt, lo lắng vu vơ,... Ở phụ nữ, chu kỳ kinh nguyệt thường không đều đặn và thậm chí mất luôn kinh nguyệt trong một khoảng thời gian. Chị em tăng tông mặt, dễ gãy xương do loãng xương, hay đau lưng,... Còn với đàn ông khi mắc hội chứng Cushing sẽ có dấu hiệu rối loạn cương dương đáng quan ngại.

3.2. Phân biệt hội chứng với các căn bệnh khác

Các triệu chứng của bệnh Cushing đôi khi dễ bị nhầm lẫn với béo phì, trầm cảm và một số bệnh khác. Đối với béo phì thì ở hội chứng này người bệnh chỉ béo mặt, thân trong khi với người béo phì thì toàn cơ thể bao gồm cả chân tay đều béo lên. Đối với việc bài tiết hormone cortisol: ở người trầm cảm, cortisol niệu tăng nhẹ còn ở hội chứng thì hàm lượng/nồng độ của cortisol đang rất bất ổn, tăng đột biến. Bên cạnh đó, bệnh nhân các bệnh cấp tính hay có bất thường trong các xét nghiệm và khả năng ức chế bị hạn chế bởi dexamethasone. Các stress chính như đau, sốt đã phá vỡ điều chỉnh bài tiết ACTH.

hội chứng cushingCần phải phân biệt hội chứng này với các bệnh lý khác

3.3. Đối tượng nguy cơ của bệnh Cusing

Hội chứng Cushing dễ gặp phải ở nữ giới hơn nam giới; người sử dụng quá hiều corticosteroid hoặc các loại thuốc khác chứa hormone nhân tạo trong suốt một thời gian dài. Ngoài ra người có nguy cơ cao nhiễm bệnh cũng thuộc người có khối u sản sinh hormone ở tuyến yên hoặc tuyến thượng thận, những người mắc các bệnh lý như hội chứng nhiều nội tiết tân sinh loại 1, hội chứng NAME, bệnh Carney complex.

Phần lớn đối tượng có nguy cơ cao mắc hội chứng Cushing có các khối u trong sọ hoặc khối u khác và có nguyên nhân chưa rõ gây ra bệnh khối u tuyến yên. Một số ít trường hợp khác mắc bệnh do di truyền.

4. Chẩn đoán bệnh Cushing như thế nào?

Việc chẩn đoán hội chứng Cushing có mối liên quan mật thiết đến việc phát hiện mức cortisol cao như thế nào. Các chẩn đoán được đưa ra có thể bao gồm:

  • Khám thị giác và thực thể cùng với điều tra lịch sử y tế gia đình;
  • Thực hiện xét nghiệm máu để kiểm tra nguồn gốc của Cushing - do tuyến yên hay ngoài tử cung để từ đó so sánh nồng độ ACTH ở những nơi kác trong cơ thể. Nên thực hiện cả hai loại xét nghiệm để phối hợp chẩn đoán được chính xác nhất có thể.
  • Làm xét nghiệm nước tiểu - bằng cách thử nghiệm ức chế Dexamethasone với steroid, các phản ứng của cơ thể khi tác dụng với thuốc glucocorticoid sẽ cho kết quả chẩn đoán.
  • Chụp cộng hưởng MRI và CT (quét và cắt lớp vi tính) để kiểm tra kích thước tuyến yên và dấu hiệu của khối u (nếu có).

hội chứng cushingChẩn đoán hội chứng Cushing

5. Các biện pháp điều trị hội chứng Cushing

Mục đích của các phương pháp điều trị hội chứng Cushing đều nhằm mục đích hạ thấp mức cortisol trong cơ thể. Việc điều trị thành công dĩ nhiên phụ thuộc vào vấn đề điều trị từ nguyên nhân. Hiện nay đang có những biện pháp sau đây khi chữa trị hội chứng này:

  • Giảm sử dụng corticosteroid: Giả sử nguyên nhân hội chứng là do sử dụng các thuốc corticosteroid dài ngày gây ảnh hưởng thì bác sĩ có thể giảm các triệu chứng bằng cách cắt bớt liều lượng dùng thuốc trong một khoảng thời gian và thay thế các loại thuốc khác để kiểm soát nền bệnh sẵn (hen suyễn, viêm khớp, lupus,...). Đối với vài bệnh nhân có triệu chứng nền bệnh không quá nặng, bác sĩ có thể bỏ hẳn corticoid trong đơn thuốc. Dĩ nhiên việc gia giảm liều lượng thuốc đều phải có sự chỉ định và giám sát của bác sĩ. Bệnh nhân tuyệt đối không được tự ý thay đổi thuốc mình đang sử dụng.
  • Phẫu thuật: Khi nguyên nhân của hội chứng Cushing là do một khối u, bác sĩ có thể khuyên nên can thiệp phẫu thuật để loại bỏ nó. Các khối u ở tuyến yên thông thường được loại bỏ bằng phẫu thuật thần kinh, có thể thực hiện các thủ thuật qua đường mũi. Nếu khối u ở trong tuyến thượng thận, tụy hoặc phổi thì các bác sĩ có thể thực hiện phẫu thuật gỡ bỏ nó thông qua các kỹ thuật xâm lấn với vết mổ không quá lớn.

Sau khi phẫu thuật, cortisol cần phải được thay thế bằng thuốc để cung cấp cho cơ thể chỉ số chính xác nhất của hormone này. Gần như tuyến thượng thận sau khi phẫu thuật đều quay trở lại sản sinh nội tiết tố bình thường và dần dần, bác sĩ sẽ chỉ định ngừng thuốc thay thế. Tuy vậy, quá trình này có thể sẽ phải mất đến một năm hoặc thậm chí lâu hơn. Với một số trường hợp kém khả quan hơn, người bệnh không hồi phục được chức năng bình thường của thượng thận mà phải điều trị thay thế suốt đời. Tuy nhiên, đây là tình trạng thuộc về thiểu số.

  • Bức xạ trị liệu: Nếu các bác sĩ không thể loại bỏ hoàn toàn các khối u ở tuyến yên thì biện pháp bức xạ trị liệu hội chứng Cushing sẽ được áp dụng. Bên cạnh đó, bức xạ cũng là biện pháp được sử dụng cho các trường hợp bệnh nhân không phù hợp để phẫu thuật. Liều lượng của bức xạ sẽ được chỉ định nhỏ vừa trong khoảng 6 tuần đầu bằng một kỹ thuật có yên Stereotactic radiosurgery hoặc bức xạ gamma - knife.
  • Thuốc: Trong một số trường hợp khác, khi tất cả các phương thức trên không làm cho hoạt động của cortisol trở lại bình thường thì các bác sĩ sẽ tư vấn điều trị thuốc. Thuốc được sử dụng để kiểm soát việc sản xuất quá nhiều cortisol thường thấy là ketoconazole, mitotane và metyrapone. Đôi khi, đối với những người bị bệnh rất nặng, thuốc cũng có thể được chỉ định sử dụng trước khi phẫu thuật để giảm thiểu các nguy cơ biến chứng.
  • Biện pháp lâu dài để phòng tránh Cushing là rèn luyện thể dục thể thao hàng ngày, khiến cơ thể lúc nào cũng trong trạng thái khỏe khắn tràn đầy năng lượng. Hãy bắt đầu với các bài tập đơn giản như: chạy bộ với máy tập chạy bộ đa năng, tập xe đạp tập,... thực hiện ngay để thấy được kết quả các bài tập mang lại.

Trong trường hợp nặng nề nhất, bác sĩ có thể khuyên phẫu thuật để loại bỏ hoàn tòa tuyến thượng thận. Nếu không được điều trị thì hội chứng Cushing có thể dẫn đến tử vong. Chính vì vậy, mọi lời khuyên và chỉ định của bác sĩ đều là những điều vô cùng cần thiết và người bệnh cũng như gia đình phải cực kỳ lưu tâm.

hội chứng cushingCác bác sĩ phẫu thuật thành công trong một ca mắc bệnh Cushing

Trên đây là các thông tin bạn nên biết về hội chứng Cushing. Để bảo vệ tốt sức khỏe của mình, hãy luôn ghi nhớ việc duy trì chế độ ăn uống, nghỉ ngơi lành mạnh và thường xuyên đi kiểm tra sức khỏe định kỳ để có thể phát hiện sớm các căn bệnh nguy hiểm đang tiềm tàng trong cơ thể. Hy vọng bài viết vừa rồi của Elipsport đã có thể giúp ích được cho bạn.

TẬP ĐOÀN THỂ THAO ELIPSPORT

Website tập đoàn: elipsport.vn

Fanpage tập đoàn: facebook.com/elipsport.vn

Youtube: youtube.com/Elipsportvn

Liên hệ: elipsport.vn/lien-he

Tổng đài MIỄN PHÍ: 1800 6854

Sản phẩm bạn quan tâm

Tập Đoàn Thể Thao Elipsport

Giấy CNĐKDN số : 0315931524 cấp bởi Sở kế hoạch và đầu tư TP.HCM

Địa chỉ ĐKKD: 1A Hoàng Trọng Mậu, Tân Hưng, Quận 7,TP. Hồ Chí Minh.